Sycylia – winiarskie serce ŚRÓDZIEMNOMORZA

TASCA D'ALMERITA - REGALEALI

TASCA D’ALMERITA – REGALEALI

 

Kochanie, przyjdziesz do winnicy?

Wszedzie jest pełno winogron!

Winiarz rozpoczyna zbiór,

A jego serce rozpiera radość!

Ten sympatyczny fragment ludowej przyśpiewki sycylijskiej mówi wiele o miłości i przywiązaniu mieszkańców tej przepięknej wyspy do wina. Ostatnio przyjęło się określać Sycylię jako „wschodzącą gwiazdę  światowej enologii” ale nie wszyscy zdają sobie sprawę z tego, iż przez dziesiątki lat to właśnie anonimowe cysterny z sycylijskim winem wzbogacały skąpą i często mało wartościową  produkcję europejską, z niektórymi znanymi winami francuskimi na czele. „Fenomen sycylijskiej enologii” nie jest więc niczym innym jak rezultatem wieloletnich wysiłków sycylijskich producentów, którzy zmęczeni pracą „ku chwale” innych wzięli w ostatnich latach „sprawy w swoje ręce” i  tworzą jeden z najbardziej dynamicznie rozwijających się w świecie obszarów winiarskich.  Pomagają im w tym władze Regionu Sycylii, widząc w tej gałęzi rolnictwa jedną z najbardziej obiecujących dziedzin gospodarki regionu, która w wieloraki sposób przyczynia się do zmiany dość niechlubnego i zupełnie już niesłusznego stereotypu mieszkańców tej wyspy.

ASSOVINI - prezentacje win "En Primeur"

ASSOVINI – prezentacje win „En Primeur”

Wspólne wysiłki owocują wieloma inicjatywami promocyjnymi na iście światowym poziomie wśród których są organizowane przez powstałe w 1998 roku stowarzyszenie producentów ASSOVINI SICILIA prezentacje nowych roczników win SICILIA EN PRIMEUR w Palermo. Na czele tego wciąż rozszerzającego się stowarzyszenia stoi Lucio Tasca d’Almerita, właściciel jednej z najbardziej prestiżowych, historycznej kantyn sycylijskich TASCA D’ALMERITA z Regaleali pod Palermo. Podczas ubiegłorocznych palermitańskich prezentacji ogłoszone zostały niezwykle pomyślne wyniki eksportu sycylijskich win, który to w porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 60% osiągając sumę 81 milionów Euro. W ostatnich latach ten sektor ekonomii stanowi aż 1/5 ogólnych dochodów regionu. Jeśli zaś chodzi o prezentowane wina to rocznik 2005 okazał się jednym z najlepszych w ostatnim 30-leciu. Warto więc spróbować znajdujących się obecnie w handlu aromatycznych białych win sycylijskich z rocznika 2005 (na w pełni „gotowe” do degustowania dojrzewające wina czerwone z tego rocznika musimy jeszcze trochę poczekać ale z pewnością warto, zamiast kusić się na na zakup win z dość kontrowersyjnego rocznika 2004).

Jedną z najbardziej uderzających cech tak czerwonych jak i białych sycylijskich win jest ich siła na którą składa się niesamowita koncentracja ekstraktów i z reguły podwyższony stopień zawartości alkoholu – charakterystyka której nabierają dzięki silnemu sycylijskiemu słońcu. Ale Sycylijczyk dodałby również, że jego wina są jak Sycylia i nie myliłby się. To zaskakujące jak znakomicie i w unikatowy sposób „zaklimatyzowały się” na tej wyspie nawet z reguły dość anonimowe międzynarodowe szczepy winorośli. Poziom i niepowtarzalność wielu sycylijskich win na bazie Cabernet Sauvignon czy Merlot uderza każdego konesera win. To tak jakby przejęły one coś z kosmopolitycznej duszy tej wyspy, na której współżyją od wieków tak odmienne niejenokrotnie od siebie kultury basenu Morza Sródziemnego.

Na terenie Sycylii uprawianych jest obecnie około 130 tys. hektarów winnic (70% szczepów białych) z których produkuje się 4,8 milionów hektolitrów wina na rok z czego 360 tys. hektolitrów win z apelacją DOC co daje w sumie ogromny potencjał zbliżony do produkcji toskańsko-piemonckiej. Aż 75% win wytwarzanych jest w 30 wielkich gospodarstwach zrzeszających setki małych producentów. Łącznie na terenie Sycylii istnieje około 450 producentów butelkujących swoje wina przy czym nadal duża część produkcji eksportowana jest „luzem” i butelkowana  poza obszarem Sycylii co w negatywny sposób wpływa na ich jakość. Stąd tak duże znaczenie rozwoju na tym obszarze apelacji DOC, która m.in. gwarantuje iż wina są butelkowane w rejonie ich produkcji. Szczególnie „ryzykowny” pod tym względem może okazać się zakup sycylijskich win proponowanych  w niskich cenach przez markety. Nie oznacza to oczywiście, że wszystkie sysylijskie wina nie sklasyfikowane pod apelacja DOC są niskiej jakości, gdyż decydujące znaczenie ma tu uczciwość poszczególnych producentów, stąd też przy zakupie warto „stawiać” nie tyle na niską cenę co na dobrą markę producenta. W przypadku zakupu włoskich win trzeba się liczyć z wydatkiem przekraczającym 20 złoty (poniżej tej kwoty jest raczej mało prawdopodobne kupienie nawet niskiej jakości wina a jeśli nawet nam się to uda to musimy się pogodzić z faktem, że napój ten będzie miał naprawdę mało wspólnego z winem). Włoscy producenci to nadal w większości „winiarscy rzemieślnicy” a nie „przemysłowcy branży winiarskiej” jak ma to miejsce w wielu innych krajach szczególnie tzw. Nowego Świata, stąd ceny na ich produkty jeszcze długo nie będą się rządziły zasadami twardego rynku. Chyba jednak warto od czasu do czasu wydać parę groszy więcej i pozwolić sobie na włoskie wina, bo przecież nie ma nic smutniejszego niż anonimowy Cabernet czy Merlot popijany do smakowitej pizzy czy spaghetti po bolońsku.

Najważniejszymi obszarami uprawy winogron na Sycylii są Prowincje Trapani, Agrigento i Palermo przy czym większa ilość win z apelacją DOC produkowana jest w zachodniej części wyspy gdzie powstaje m.in. słynne DOC MARSALA. Pozostałe znane sycylijskie DOC to ALCAMO, ETNA, MENFI, MOSCATO DI PANTELLERIA i CERASUOLO DI VITTORIA. Wśród najczęściej uprawianych na Sycylii szczepów winogron są białe Catarratto Bianco (46,7%), Trebbiano Toscano (12,3%), Inzolia (8,4%) i Grillo (1,5%) oraz słynne czerwone sycylijski  Nero d’Avola (10,5%) i kontynentalny  Sangiovese (1,2%). W mniejszych ilościach uprawiane są również szczepy międzynarodowe takie jak Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah, Chardonnay i Sauvignon Blanc. Sycylia jest również śródziemnomorskim pionierem w dziedzinie waloryzacji i selekcji tradycyjnych, autochtonicznych szczepów winogron wśród których znajdują sięCatarratto, Frappato,  Grecanico, Insolia,  Nerello Mascalese,  Nero d’Avola iGrillo.

Przemierzając cały obszar Sycylii rzuca się w oczy wielka ilość winnic i imponujące rozmiary wielu kantyn jak choćby znanego i z polskiego rynku producenta SETTESOLI z obszaru Menfi, który zrzesza aż 2500 małych właścicieli winnic (w sumie 6000 hektarów) i poza gamą dość „poprawnych” i tanich win przeznaczonych do marketów produkuje też wina o wysokiej jakości pod marką „Mandrarossa” wśród których znajdziemy, poza popularnymi szczepami międzynarodowymi, również białe Fiano i czerwone Nero d’Avola.

PLANETA - winnice w rejonie Noto

PLANETA – winnice w rejonie Noto

Jednym z najlepiej „interpretujących” szczepy międzynarodowe sycylijskich producentów jest bez wątpienia PLANETA. Posiada on ponad 250 hektarów winnic na obszarze całej Sycylii z których produkuje 2 miliony butelek win w 11 gatunkach i 65 hektarów drzew oliwnych na obszarze Menfi z których powstaje aromatyczna i delikatna oliwa Extravergine d’Oliva. Warto spróbować ich wyśmienitego Merlota produkowanego z 80-letnich winnic i  przyjemnego Cabernet Sauvignon “Burdese”. Znakomite są również ich białe wina takie jak “La Segreta” ze szczepów Grecanico, Chardonnay, Viognier i Fiano, “Alastro” z Grecanico i Chardonnay i “Cometa” z Fiano które charakteryzują się świeżością i niezwykle „długotrwałym” jak na białe wina smakiem. Amatorów szczepu Nero d’Avola z pewnością zadowoli ich “Santa Cecilia” produkowana z winnic w rejonie Noto, z których wywodzą się najlepsze sycylijskie Nero d’Avola. Z terenu Noto pochodzi też niezwykle świeży i słodki Moscato di Noto. Jego „tropikalny” smak przywodzi na myśl krajobraz afrykańskich oaz, który odnaleźć można właśnie na tym najbardziej wysuniętym na południe obszarze Sycylii.

DONNAFUGATA - Cover CD Josè Rallo

DONNAFUGATA – Cover CD Josè Rallo

Producentem, który w szczególny sposób przyczynia się do promocji Sycylii i sycylijskiego wina na świecie jest DONNAFUGATA posiadający swe winnice w rejonie Santa Margerita di Belice, słynnej ojczyźnie literackiego „Leoparda” Tommaso di Lampedusy i na mitycznej wyspie wiatrów Pantellerii gdzie uprawia winogrona Moscato d’Alessandria o nazwie Zibibbo. Powstaje z nich słodkie, nektarowe Passito di Pantelleria, jedno z najbardziej wyrafinowanych win deserowych na świecie produkowane przez niewielu sycylijskich producentów. Do swego Passito di Pantelleria „Ben Rye” i innych sycylijskich win właścicielka kantyny DONNAFUGATA Josè Rallo, znana piosenkarka jazzowa, proponuje „degustacje muzyczne” do których sama wybiera i interpretuje utwory. Kulturalna i harytatywna działalność winiarskiej Rodziny Rallo znana jest wszystkim koneserom sycylijskich win. Innym znanym winem DONNAFUGATA jest czerwone Nero d’Avola o „bajkowej” nazwie „Mille e Una Notte” („Tysiąc i Jedna Noc”).

DONNAFUGATA - etykieta Moscato di Pantelleria

DONNAFUGATA – etykieta Moscato di Pantelleria

Innym ważnym sycylijskim producentem win jest RAPITALÀ z okolic Palermo posiadający 140 hektarów winnic z których wytwarza linię win przeznaczonych do marketów oraz bardziej prestiżową linię do enotek i restauracji o nazwie „Tenuta Rapitalà” pod którą produkuje m.in. zdecydowane w smaku i skoncentrowane Syrah „Nadir” i Nero d’Avola-Pinot Nero „Nuhar”.

RAPITALA (foto producenta)

RAPITALA (foto producenta)

RAPITALA - Laurent Bernard de la Gatinais i Silvio Centonze

RAPITALA – Laurent Bernard de la Gatinais i Silvio Centonze

Będąc w rejonie Palermo warto zatrzymać się w niezwykle malowniczym, przetworzonym na luksusowy zajazd klasztorze ABBAZIA SANTA ANASTASIA, gdzie skosztować można wybornych win tego producenta takich jak Nero d’Avola-Cabernet-Merlot „Montenero” czy Cabernet Sauvignon „Litra” i znakomitej miejscowej  kuchni w „towarzystwie” delikatnej, sycylijskiej oliwy z oliwek.

Stare winnice w rejonie Etny w marcu

Stare winnice w rejonie Etny w marcu

Nie można nie wspomnieć również o winach z podnóży Etny. W tej niesamowitej scenerii czynnego wulkanu uprawiane są dawne, charakterystyczne szczepy winogron takie jak biały Carricante i czerwone Nerello Mascalese i Nerello Cappuccio. Znakomicie „interpretuje” te antyczne sycylijskie wina producent BENANTI, któregodługowieczne Carricante „Pietramarina” i Nerello Mascalese-Nerello Cappuccio „Serra della Contessa” należą do jednych z najbardziej unikalnych w smaku win z Sycylii.

Miłośników słynnego sycylijskiego szczepu Nero d’Avola zadowolą z pewnością wina „Rosso di Noto” i „Saia” producenta FEUDO MACCARI z rejonu Noto, który posiada również kantyny w lombardzkiej Franciacorta i w Toskanii (stamtąd pochodzi czerwone „Oreno” ogłoszone najlepszym włoskim winem przez amerykański magazyn „Wine Spectator”).

Poszukujących niepowtarzalnych sycylijskich win nie zawiodą również produkty wielu innych tamtejszych kantyn takich jak VALLE DELL’ACATE, FIRRIATO, MURANA, FEUDO MONTONI, COTTANERA czy BAGLIO DI PIANETTO aby wymienić jedynie niektóre.

Autor tekstu i zdjęć (poza zdjęciami producentów):

Katarzyna Maciejewska Serra

 

Artykuł ten opublikowałam w roku 2006 na łamach wydawanego w Poznaniu ogólnopolskiego branżowego magazynu „Menu”. Prowadzony on był wówczas przez Kazimierza Marcinkowskiego, wspaniałego kolegę i wielkiego sympatyka słonecznej Italii, który obecnie „zajmuje się” zasłużonym odpoczynkiem w mazurskiej głuszy.

Tekst powstał po moich pierwszych enologicznych podróżach na Sycylię i jest małym kompendium wiedzy o sycylijskim winie dla początkujących. Mam nadzieję, iż wielu z was, pomimo upływu pięciu lat od jego opublikowania, uzna go za interesujący. Zaznaczam, że podane w nim liczby i fakty odnoszą się do tego okresu. Warto jednak pamiętać, iż branża winiarska jest z charakteru bardzo stabilna i konserwatywna, stąd większość opisywanych win jest nadal produkowanych. Nie ukrywam, że mam słabość do Sycylii, jej mieszkańców i ich wspaniałych win stąd z pewnością będę wracała do tego tematu w kolejnych postach.

 

Buon Appetito!

Buon Appetito!

 

Szczęśliwców wybierających się na cudowną Sycylię zapewniam, że przeżyją tam unikalną enogastronomiczną przygodę a miłośnikom domowego ogniska (i dobrych polskich winiarni) życzę radosnych toastów z pełnym słońca sycylijskim winem w kieliszku.

 

CANNOLI - słynne sycylijskie rożki z kremowym serem ricotta

CANNOLI – słynne sycylijskie rożki z kremowym serem ricotta

 

Smacznego i na zdrowie 🙂

  

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s